04-04-2008, 11:06 AM
Yerleşme Biçimleri
Halk mimarisinde konutları geçici ve sürekli olmak üzere iki bölümde incelemek mümkündür.Geçici konutlar, insanların hayvanlarıyla birlikte mevsimlik kaldığı yayla ve mera evleridir.
Yayladaki konutlar; insanların bir oda ve hayvanların ahırından oluşmaktadır. Bu konutlar bazen iki katlı olabilmekte,birinci katta ahır bulunmakta, ikinci katta insanların yaşadığı oda bulunmaktadır.Tek katlı olarak inşa edilen yayla evlerinde oda ve ahır yan yana bulunmaktadır.Yayla evlerinde kullanılan malzemeyi arazinin yapısı belirlemektedir.
Dağlık kesimlerdeki yayla evleri taştan, ormanlık alandaki yayla evleri ahşaptan oluşmaktadır.Bir odadan oluşan yayla evlerinin içinde; ocaklık ve insanların yatması için (5-6 Kişi) büyük bir sedir bulunmaktadır.Yayla halkının hayvanları otlatma ve hayvanların bakımı dışındaki tüm yaşamı bu tek göz oda içerisinde geçmektedir.
Sürekli yerleşim konutları insanların yayla ve meraların dışında; bağının bahçesinin yanında oluşturduğu ve yaşamın tümünün geçtiği yerleşim birimidir.Sürekli yerleşim konutları, ekolojik çevre yapım teknikleri ve yapı malzemesi bakımından incelendiğinde bölgelere göre farklılıklar gösterdiği ortaya çıkmaktadır.
Halk mimarisinde; yapı malzemesini iklim ve doğal ortam belirlemekte, yapıların kullanım biçimini ise yörenin ekonomik yapısı belirlemektedir.Dağlık kesimlerde yerleşim dağınıkken ovalık alanlarda köylerin daha derli toplu olduğu görülmektedir.Konut oluşturulurken;
1)Konutun araziye yakın olmasına
2)Zeminin sağlam olmasına
3)Komşuyu rahatsız etmemek
4)Günlük yaşamı kolaylaştırmak için suya ve yola yakın olmasına
5)Aydınlanma ve ısınmanın kolaylaştırılması için güneye bakmasına
6)Evin kıble yönüne bakmasına, özen gösterilmektedir.
Konutun temeli Anadolu'nun hemen hemen bütün bölgesinde Cuma günü atılmakta, kazma işlemi sağ köşeden başlamakta, ilk kazmayı yapımın sahibi vurmaktadır.Halk mimarisi incelendiğinde konutun yanı sıra;konut etrafında oluşan yardımcı yapıların da önemli özellikler gösterdiği görülmektedir.
Günlük yaşamı kolaylaştıran bu yapılar;bölge ve yörelere göre farklılıklar göstermektedir.Bu yapıların teknik özelliklerini ve kullanım biçimlerini yörenin iklim özellikleri ve ekonomik yapı belirlemektedir.
Konuta yardımcı yapılara örnek olarak; ahır, ambar, kiler, serender, samanlık, merek, dam, dereni, kınaf, kalif, otluk vb. verebiliriz.Bunlara verilen isimler ve kullanım alanları yörelere göre farklılık göstermektedir. Bu yapılar evin yakınında olduğu gibi konuta uzak çayırlıklarda da bulunabilmektedir.
Halk mimarisinde konutları geçici ve sürekli olmak üzere iki bölümde incelemek mümkündür.Geçici konutlar, insanların hayvanlarıyla birlikte mevsimlik kaldığı yayla ve mera evleridir.
Yayladaki konutlar; insanların bir oda ve hayvanların ahırından oluşmaktadır. Bu konutlar bazen iki katlı olabilmekte,birinci katta ahır bulunmakta, ikinci katta insanların yaşadığı oda bulunmaktadır.Tek katlı olarak inşa edilen yayla evlerinde oda ve ahır yan yana bulunmaktadır.Yayla evlerinde kullanılan malzemeyi arazinin yapısı belirlemektedir.
Dağlık kesimlerdeki yayla evleri taştan, ormanlık alandaki yayla evleri ahşaptan oluşmaktadır.Bir odadan oluşan yayla evlerinin içinde; ocaklık ve insanların yatması için (5-6 Kişi) büyük bir sedir bulunmaktadır.Yayla halkının hayvanları otlatma ve hayvanların bakımı dışındaki tüm yaşamı bu tek göz oda içerisinde geçmektedir.
Sürekli yerleşim konutları insanların yayla ve meraların dışında; bağının bahçesinin yanında oluşturduğu ve yaşamın tümünün geçtiği yerleşim birimidir.Sürekli yerleşim konutları, ekolojik çevre yapım teknikleri ve yapı malzemesi bakımından incelendiğinde bölgelere göre farklılıklar gösterdiği ortaya çıkmaktadır.
Halk mimarisinde; yapı malzemesini iklim ve doğal ortam belirlemekte, yapıların kullanım biçimini ise yörenin ekonomik yapısı belirlemektedir.Dağlık kesimlerde yerleşim dağınıkken ovalık alanlarda köylerin daha derli toplu olduğu görülmektedir.Konut oluşturulurken;
1)Konutun araziye yakın olmasına
2)Zeminin sağlam olmasına
3)Komşuyu rahatsız etmemek
4)Günlük yaşamı kolaylaştırmak için suya ve yola yakın olmasına
5)Aydınlanma ve ısınmanın kolaylaştırılması için güneye bakmasına
6)Evin kıble yönüne bakmasına, özen gösterilmektedir.
Konutun temeli Anadolu'nun hemen hemen bütün bölgesinde Cuma günü atılmakta, kazma işlemi sağ köşeden başlamakta, ilk kazmayı yapımın sahibi vurmaktadır.Halk mimarisi incelendiğinde konutun yanı sıra;konut etrafında oluşan yardımcı yapıların da önemli özellikler gösterdiği görülmektedir.
Günlük yaşamı kolaylaştıran bu yapılar;bölge ve yörelere göre farklılıklar göstermektedir.Bu yapıların teknik özelliklerini ve kullanım biçimlerini yörenin iklim özellikleri ve ekonomik yapı belirlemektedir.
Konuta yardımcı yapılara örnek olarak; ahır, ambar, kiler, serender, samanlık, merek, dam, dereni, kınaf, kalif, otluk vb. verebiliriz.Bunlara verilen isimler ve kullanım alanları yörelere göre farklılık göstermektedir. Bu yapılar evin yakınında olduğu gibi konuta uzak çayırlıklarda da bulunabilmektedir.