03-10-2008, 10:26 PM
Oks Ve Öss Sinavlarina Hazirlanan ÖÐrencÝlerde
--------------------------------------------------------------------------------
OKS VE ÖSS SINAVLARINA HAZIRLANAN ÖÐRENCÝLERDE
SINAV KAYGISI
OKS ve ÖSS 'ye hazýrlanan öðrencilerin omuzlarýnda önemli bir yük oluþturan ve hazýrlanma sürecinde ayak baðý olan sýnav kaygýsý aileleri de üzmekte ve sýkýntýya sokmaktadýr. Bu kaygý öðrenciler tarafýndan yaþanýlmakta fakat bir ucunda aileler bir ucunda da öðretmenler durmaktadýr. Üç sacayaðýnýn iyi iletiþim kurmasý ve iþbirliði yapmasý sonucu sýnav kaygýsý ile baþa çýkabilmek daha kolaylaþacaktýr.
Öðrencinin sýnava yüklediði anlamlar, sýnavla ilgili kafasýnda oluþturduðu imaj sýnav olmanýn ötesine geçince kaygý kendisini göstermeye baþlamaktadýr. Öðrencinin sýnavla ilgili düþünce ve tutumlarý kendi kontrolünden çýkarak kendisini esir etmeye baþlar. Böylece kiþinin mücadele edeceði bir sorun yaratýlmýþ olur. Adý sýnav kaygýsý.
Sýnavlara hazýrlanan öðrenci bilinçli olarak ve isteyerek bu kaygýyý oluþturmuyor. Bu sýnavýn önce ailede ne anlama geldiði sorgulanmalý ve ailenin sýnav konusundaki tutum ve yaklaþýmlarý sorgulanmalýdýr. Sýnava iliþkin kaygýlarýn geliþmesinde ailenin hangi tutumunun payý olabileceði saptanmalý ve ailenin sýnav ile ilgili yaklaþýmý ve bakýþ açýsý deðiþmelidir. Bazý durumlarda aileler kendi kaygýlarýný dolaylý olarak öðrenciye farkýnda olmadan aktarýrlar. Öðrenci ailede kendisini ortaya koymanýn, kanýtlamanýn ve prestij sahibi olmanýn en birinci yolunun sýnav sonucu ile ilgili olacaðý düþüncesini kafasýna yerleþtirmeye baþlar. Anne-babanýn ve yakýnlarýnýn bazý yaklaþýmlarýndan bu sonucu çýkarabilir. Böyle düþünce bazýnda oluþturulan bu bakýþ açýsý kiþide inanç haline gelmeye baþlar. Bu aþamadan sonra bu konu ile ilgili güvensizlikleri ve duygularý devreye girmeye baþlar. Farkýnda olmadan ailedeki bazý telkinler, öðretmenlerin bazý yaklaþým ve telkinleri kaygýyý oluþturmaya baþlar. Kiþinin bazý hatalarý ve eksiklikleri kendisinde fark etmesi ile beraber güven kaybý gittikçe çoðalýr ve kaygýnýn dozu artmaya baþlar.
Ailede sýnav konusunun sýklýkla gündeme gelmesi ve sýnavla ilgili olaðan olmayan bir durum yaratýlmasý sýnavý gittikçe daha önemli bir hale getirmeye baþlar. Buna ailenin öðrencideki beklentilerinin ifade edilmesi ve sýklýkla konuþulmasý da eklenince sýnav ile ilgili korku geliþmeye baþlar. Sýnav sadece bilgilerin test edildiði sýnandýðý bir durum olmaktan çýkarak kiþinin kendisini kanýtlamasý aracý haline gelir. Sadece kendi isteklerinin yerine getirilmesine yarayan bir mekanizma olmaktan çýkarak ailenin ve çevrenin beklentilerinin gerçekleþeceði bir olgu olmaya baþlamaktadýr.
Sýnav kaygýsý duygusal düzeyden ileriye gidip fiziksel düzeyde de yaþanýlmaya baþlanýnca ailelerdeki tedirginlik artmakta ve tutum deðiþikliðine gitmektedirler. Birden bire sýnavýn önemli olmadýðýný çocuðun önemli olduðunu , sonuçlarla ilgili beklentileri olmadýðýný ifade etmeye baþlarlar fakat bu çok gerçekçi bir durum olarak algýlanmaz öðrenci açýsýndan. Bu aþamaya gelinceye kadar anne-babalar kaygý yaratan tutumlarýnýn farkýna varamazlar.
Sýnav kaygýsýnýn öðrenci üzerindeki etkisi:
Öðrenci yoðun kaygýnýn etkisine girmeye baþladýkça huzursuzluk artar, baþarýsýzlýk korkusu ve sýkýntý belirgin hale gelmeye baþlar. Ders çalýþmaya karþý ilgisizlik, isteksizlik,endiþe ve tedirginlik gittikçe yoðunlaþmaya baþlar. Kaygýnýn etkileri bir süre sonra fiziksel düzeyde de hissedilmeye ve yaþanýlmaya baþlar. Mide bulantýsý, kalp atýþlarýnda hýzlanma, ellerde titreme, aðýz kuruluðu, iç sýkýntýsý, terleme, uyku düzeninde bozukluklar, karýn aðrýlarý ve kasýlmalar gibi belirtiler ortaya çýkar.
Dikkat ve konsantransyon bozulmaya baþlar, hiçbir þey bilmiyormuþ duygusu geliþir. Kendisini yetersiz görme, deðersiz görme gibi benliði ile ilgili olumsuz ve gerçek dýþý deðerlendirmeler oluþur.
Kaygýyý arttýran düþünceler:
Sýnavýn kendisini ortaya koyacaðý, kanýtlayacaðý ve kendi kiþiliðinin ölçüleceði bir durum olarak algýlanmasý ve kabul edilmesi. Çevredeki insanlarýn kendisini bu sýnavýn sonucuna göre deðerlendireceði duygusu ile kazanamamasý durumunda onlarla iliþkisinin nasýl olacaðý, onlarýn kendisini nasýl deðerlendireceði düþüncesi.
Öðrencinin sýnav sonucu ile ilgili kafasýnda kurduðu olumsuz senaryolar. Bir süre sonra bu senaryolar gerçekleþmiþ gibi algýlanmaktadýr. Öðrencinin ailesinin beklentilerini boþa çýkaracaðý korkusu ve onlarýn beklentileri karþýsýnda düþeceði olasý durumlar.
OKS/ ÖSS 'nin kiþinin geleceði ve hedeflerinin gerçekleþmesi için tek bir yol olduðu düþüncesi.
Anne babalara öneriler:
Sýnava hazýrlanan ve kaygý yaþamaya baþlayan çocuðunuza daha fazla ilgi göstermeye baþlayýn. Yaþadýðý kaygýlarý ve duygularý onunla paylaþýn anlamaya çalýþýn. Yaþadýðý duygularýný yok saymayýn. Evde olaðanüstü bir ortam ve durum varmýþ gibi davranmayýn. Sýnavý olaðan üstü bir durum haline getirmeyin. Baþkalarý ile çocuðunuzu kýyaslamayýn ve aldýðý puanlarý karþýlaþtýrmayýn.
Sýnav sonuçlarýnýn iliþkinizi etkilemeyeceði ve çocuðunuzun deðerini önemini deðiþtirmeyeceði duygusunu hissettirmeye çalýþýn. Çocuðunuzun sýnava iliþkin performansý ile ilgili beklentilerinizi sýklýkla dile getirmeyin ve böyle bir baský oluþturmayýn.
Öncelikle kendi kaygýlarýnýzla yüzleþin ve bu kaygýlarýnýzdan kurtulmaya çalýþýn. Sizin yaþadýðýnýz bir kaygý varsa bunu ne kadar hissettirmemeye çalýþsanýz da çocuðunuza aktarýrsýnýz. Kendi kaygýnýzý yenmediðiniz sürece çocuðunuzun kaygýsýný gidermek için ortaya koyacaðýnýz çabalar inandýrýcý olarak algýlanmayacaktýr.
Öðrencinin gerçek hedefler oluþturmasýna ve hedeflerin kiþisel performans ve gerçeklerine uygun olmasýna destek olunuz. Onun eðilimlerini ve potansiyelini tanýmaya çalýþýn, olduðu gibi kabul edin, zorlamayýn.
Öðrencinin yaþadýðý kaygýlarý küçümsemeyin, önemsemezlik etmeyin ve gerektiði durumlarda profesyonel yardým almaktan çekinmeyiniz.
Öðretmenlere öneriler:
Öðrencilere yönelik olarak güven kýrýcý telkin ve sözlerden uzak durmaya çalýþýn. Yönlendirmede bulunurken öðrencinin duygusal özelliklerini hesaba katýnýz. Öðrencinin eksik olduðu konularýný telafi etmeye çalýþýrken yetersizlik duygusu yaþamamasýna özen gösterin. Öðrencinin bireysel özelliklerine uygun yönlendirmelerde bulunmaya çalýþýn. Destek olduðunuzu ve baþarabileceði duygusunu vermeye çalýþýn. Pozitif bir bakýþ açýsý aþýlamaya çalýþýn.
Öðrencinin dikkatini sürekli yetersiz olduðu eksik olduðu konulara yöneltmeyin, iyi olduðu ve baþarýlý olduðu alanlarý da vurgulayýn. Olumsuzluða odaklanmamasýna dikkat ediniz.
Öðrencinin herhangi bir konudaki eksikliðini dile getirirken uygun bir yöntem bulun ve duygusal olarak olumsuz etkilenmemesine dikkat ediniz.
Kaygý yaþayan öðrencilerin anne - babalarý ile birlikte karþýlýklý bu kaygýlarý ve öðrencinin durumunu konuþun paylaþýn.
Öðrencilere öneriler:
Yaþadýðýnýz kaygýlarýn kaynaðýný keþfetmeye çalýþýn ve içsel duygularýnýzla yüzleþin. En çok hangi düþünceler kaygýnýzý arttýrmaktadýr. Bu düþünceleriniz ne kadar gerçekçidir. Bu düþüncelerinizi öðremtnelrinizle, ailenizle konuþun paylaþýn.
Sýnavýn anlamý sizin için nedir. Bu anlamlarý parçalara ayýrmaya çalýþýn, yazýn.
Olumsuzluða odaklanmaktan ve sürekli olumsuz düþünmekten vazgeçin. Þimdiye kadar elde ettiðiniz baþarýlarý düþünün. Bu sýnavýn tamamen bir bilgi ölçme mekanizmasý olduðunu kiþiliðinizi ve deðerinizi ölçmediðine kanaat getiriniz.
Olumsuz senaryolar kurmaktan vazgeçiniz. Kurduðunuz olumsuz senaryolar olumsuz duygular geliþtirmenize neden olacaktýr.
Fiziksel egzersizler yaparak, yürüyüþ yapmaya zaman ayýrarak , nefes agzersizleri yaparak rahatlamaya çalýþýnýz. Hoþunuza giden aktivitelere zaman ayýrýnýz. Kendinize hata yapma hakký tanýyýnýz, kusursuzluða odaklanmayýn.
Düþünce düzeyinde sýnavý kendiniz için bir tehdit olmaktan çýkarýn. Sýnavla ilgili kullandýðýnýz dili deðiþtirin. Yapamam edemem, baþaramam, ne yapacaðým gibi sözleri çýkararak yapacaðým, baþaracaðým, üstesinden geleceðim gibi kelimeleri dilinize yerleþtirin. Sýnavý bir þikayet konusu olmaktan çýkarýn. Günlük konuþmalardaki bu deðiþim duygularýnýza olumlu olarak yansýyacaktýr.
Psikolojik Danýþman Ali Rýza Erdoðan
--------------------------------------------------------------------------------
OKS VE ÖSS SINAVLARINA HAZIRLANAN ÖÐRENCÝLERDE
SINAV KAYGISI
OKS ve ÖSS 'ye hazýrlanan öðrencilerin omuzlarýnda önemli bir yük oluþturan ve hazýrlanma sürecinde ayak baðý olan sýnav kaygýsý aileleri de üzmekte ve sýkýntýya sokmaktadýr. Bu kaygý öðrenciler tarafýndan yaþanýlmakta fakat bir ucunda aileler bir ucunda da öðretmenler durmaktadýr. Üç sacayaðýnýn iyi iletiþim kurmasý ve iþbirliði yapmasý sonucu sýnav kaygýsý ile baþa çýkabilmek daha kolaylaþacaktýr.
Öðrencinin sýnava yüklediði anlamlar, sýnavla ilgili kafasýnda oluþturduðu imaj sýnav olmanýn ötesine geçince kaygý kendisini göstermeye baþlamaktadýr. Öðrencinin sýnavla ilgili düþünce ve tutumlarý kendi kontrolünden çýkarak kendisini esir etmeye baþlar. Böylece kiþinin mücadele edeceði bir sorun yaratýlmýþ olur. Adý sýnav kaygýsý.
Sýnavlara hazýrlanan öðrenci bilinçli olarak ve isteyerek bu kaygýyý oluþturmuyor. Bu sýnavýn önce ailede ne anlama geldiði sorgulanmalý ve ailenin sýnav konusundaki tutum ve yaklaþýmlarý sorgulanmalýdýr. Sýnava iliþkin kaygýlarýn geliþmesinde ailenin hangi tutumunun payý olabileceði saptanmalý ve ailenin sýnav ile ilgili yaklaþýmý ve bakýþ açýsý deðiþmelidir. Bazý durumlarda aileler kendi kaygýlarýný dolaylý olarak öðrenciye farkýnda olmadan aktarýrlar. Öðrenci ailede kendisini ortaya koymanýn, kanýtlamanýn ve prestij sahibi olmanýn en birinci yolunun sýnav sonucu ile ilgili olacaðý düþüncesini kafasýna yerleþtirmeye baþlar. Anne-babanýn ve yakýnlarýnýn bazý yaklaþýmlarýndan bu sonucu çýkarabilir. Böyle düþünce bazýnda oluþturulan bu bakýþ açýsý kiþide inanç haline gelmeye baþlar. Bu aþamadan sonra bu konu ile ilgili güvensizlikleri ve duygularý devreye girmeye baþlar. Farkýnda olmadan ailedeki bazý telkinler, öðretmenlerin bazý yaklaþým ve telkinleri kaygýyý oluþturmaya baþlar. Kiþinin bazý hatalarý ve eksiklikleri kendisinde fark etmesi ile beraber güven kaybý gittikçe çoðalýr ve kaygýnýn dozu artmaya baþlar.
Ailede sýnav konusunun sýklýkla gündeme gelmesi ve sýnavla ilgili olaðan olmayan bir durum yaratýlmasý sýnavý gittikçe daha önemli bir hale getirmeye baþlar. Buna ailenin öðrencideki beklentilerinin ifade edilmesi ve sýklýkla konuþulmasý da eklenince sýnav ile ilgili korku geliþmeye baþlar. Sýnav sadece bilgilerin test edildiði sýnandýðý bir durum olmaktan çýkarak kiþinin kendisini kanýtlamasý aracý haline gelir. Sadece kendi isteklerinin yerine getirilmesine yarayan bir mekanizma olmaktan çýkarak ailenin ve çevrenin beklentilerinin gerçekleþeceði bir olgu olmaya baþlamaktadýr.
Sýnav kaygýsý duygusal düzeyden ileriye gidip fiziksel düzeyde de yaþanýlmaya baþlanýnca ailelerdeki tedirginlik artmakta ve tutum deðiþikliðine gitmektedirler. Birden bire sýnavýn önemli olmadýðýný çocuðun önemli olduðunu , sonuçlarla ilgili beklentileri olmadýðýný ifade etmeye baþlarlar fakat bu çok gerçekçi bir durum olarak algýlanmaz öðrenci açýsýndan. Bu aþamaya gelinceye kadar anne-babalar kaygý yaratan tutumlarýnýn farkýna varamazlar.
Sýnav kaygýsýnýn öðrenci üzerindeki etkisi:
Öðrenci yoðun kaygýnýn etkisine girmeye baþladýkça huzursuzluk artar, baþarýsýzlýk korkusu ve sýkýntý belirgin hale gelmeye baþlar. Ders çalýþmaya karþý ilgisizlik, isteksizlik,endiþe ve tedirginlik gittikçe yoðunlaþmaya baþlar. Kaygýnýn etkileri bir süre sonra fiziksel düzeyde de hissedilmeye ve yaþanýlmaya baþlar. Mide bulantýsý, kalp atýþlarýnda hýzlanma, ellerde titreme, aðýz kuruluðu, iç sýkýntýsý, terleme, uyku düzeninde bozukluklar, karýn aðrýlarý ve kasýlmalar gibi belirtiler ortaya çýkar.
Dikkat ve konsantransyon bozulmaya baþlar, hiçbir þey bilmiyormuþ duygusu geliþir. Kendisini yetersiz görme, deðersiz görme gibi benliði ile ilgili olumsuz ve gerçek dýþý deðerlendirmeler oluþur.
Kaygýyý arttýran düþünceler:
Sýnavýn kendisini ortaya koyacaðý, kanýtlayacaðý ve kendi kiþiliðinin ölçüleceði bir durum olarak algýlanmasý ve kabul edilmesi. Çevredeki insanlarýn kendisini bu sýnavýn sonucuna göre deðerlendireceði duygusu ile kazanamamasý durumunda onlarla iliþkisinin nasýl olacaðý, onlarýn kendisini nasýl deðerlendireceði düþüncesi.
Öðrencinin sýnav sonucu ile ilgili kafasýnda kurduðu olumsuz senaryolar. Bir süre sonra bu senaryolar gerçekleþmiþ gibi algýlanmaktadýr. Öðrencinin ailesinin beklentilerini boþa çýkaracaðý korkusu ve onlarýn beklentileri karþýsýnda düþeceði olasý durumlar.
OKS/ ÖSS 'nin kiþinin geleceði ve hedeflerinin gerçekleþmesi için tek bir yol olduðu düþüncesi.
Anne babalara öneriler:
Sýnava hazýrlanan ve kaygý yaþamaya baþlayan çocuðunuza daha fazla ilgi göstermeye baþlayýn. Yaþadýðý kaygýlarý ve duygularý onunla paylaþýn anlamaya çalýþýn. Yaþadýðý duygularýný yok saymayýn. Evde olaðanüstü bir ortam ve durum varmýþ gibi davranmayýn. Sýnavý olaðan üstü bir durum haline getirmeyin. Baþkalarý ile çocuðunuzu kýyaslamayýn ve aldýðý puanlarý karþýlaþtýrmayýn.
Sýnav sonuçlarýnýn iliþkinizi etkilemeyeceði ve çocuðunuzun deðerini önemini deðiþtirmeyeceði duygusunu hissettirmeye çalýþýn. Çocuðunuzun sýnava iliþkin performansý ile ilgili beklentilerinizi sýklýkla dile getirmeyin ve böyle bir baský oluþturmayýn.
Öncelikle kendi kaygýlarýnýzla yüzleþin ve bu kaygýlarýnýzdan kurtulmaya çalýþýn. Sizin yaþadýðýnýz bir kaygý varsa bunu ne kadar hissettirmemeye çalýþsanýz da çocuðunuza aktarýrsýnýz. Kendi kaygýnýzý yenmediðiniz sürece çocuðunuzun kaygýsýný gidermek için ortaya koyacaðýnýz çabalar inandýrýcý olarak algýlanmayacaktýr.
Öðrencinin gerçek hedefler oluþturmasýna ve hedeflerin kiþisel performans ve gerçeklerine uygun olmasýna destek olunuz. Onun eðilimlerini ve potansiyelini tanýmaya çalýþýn, olduðu gibi kabul edin, zorlamayýn.
Öðrencinin yaþadýðý kaygýlarý küçümsemeyin, önemsemezlik etmeyin ve gerektiði durumlarda profesyonel yardým almaktan çekinmeyiniz.
Öðretmenlere öneriler:
Öðrencilere yönelik olarak güven kýrýcý telkin ve sözlerden uzak durmaya çalýþýn. Yönlendirmede bulunurken öðrencinin duygusal özelliklerini hesaba katýnýz. Öðrencinin eksik olduðu konularýný telafi etmeye çalýþýrken yetersizlik duygusu yaþamamasýna özen gösterin. Öðrencinin bireysel özelliklerine uygun yönlendirmelerde bulunmaya çalýþýn. Destek olduðunuzu ve baþarabileceði duygusunu vermeye çalýþýn. Pozitif bir bakýþ açýsý aþýlamaya çalýþýn.
Öðrencinin dikkatini sürekli yetersiz olduðu eksik olduðu konulara yöneltmeyin, iyi olduðu ve baþarýlý olduðu alanlarý da vurgulayýn. Olumsuzluða odaklanmamasýna dikkat ediniz.
Öðrencinin herhangi bir konudaki eksikliðini dile getirirken uygun bir yöntem bulun ve duygusal olarak olumsuz etkilenmemesine dikkat ediniz.
Kaygý yaþayan öðrencilerin anne - babalarý ile birlikte karþýlýklý bu kaygýlarý ve öðrencinin durumunu konuþun paylaþýn.
Öðrencilere öneriler:
Yaþadýðýnýz kaygýlarýn kaynaðýný keþfetmeye çalýþýn ve içsel duygularýnýzla yüzleþin. En çok hangi düþünceler kaygýnýzý arttýrmaktadýr. Bu düþünceleriniz ne kadar gerçekçidir. Bu düþüncelerinizi öðremtnelrinizle, ailenizle konuþun paylaþýn.
Sýnavýn anlamý sizin için nedir. Bu anlamlarý parçalara ayýrmaya çalýþýn, yazýn.
Olumsuzluða odaklanmaktan ve sürekli olumsuz düþünmekten vazgeçin. Þimdiye kadar elde ettiðiniz baþarýlarý düþünün. Bu sýnavýn tamamen bir bilgi ölçme mekanizmasý olduðunu kiþiliðinizi ve deðerinizi ölçmediðine kanaat getiriniz.
Olumsuz senaryolar kurmaktan vazgeçiniz. Kurduðunuz olumsuz senaryolar olumsuz duygular geliþtirmenize neden olacaktýr.
Fiziksel egzersizler yaparak, yürüyüþ yapmaya zaman ayýrarak , nefes agzersizleri yaparak rahatlamaya çalýþýnýz. Hoþunuza giden aktivitelere zaman ayýrýnýz. Kendinize hata yapma hakký tanýyýnýz, kusursuzluða odaklanmayýn.
Düþünce düzeyinde sýnavý kendiniz için bir tehdit olmaktan çýkarýn. Sýnavla ilgili kullandýðýnýz dili deðiþtirin. Yapamam edemem, baþaramam, ne yapacaðým gibi sözleri çýkararak yapacaðým, baþaracaðým, üstesinden geleceðim gibi kelimeleri dilinize yerleþtirin. Sýnavý bir þikayet konusu olmaktan çýkarýn. Günlük konuþmalardaki bu deðiþim duygularýnýza olumlu olarak yansýyacaktýr.
Psikolojik Danýþman Ali Rýza Erdoðan
